Drejtësia, Këshilli Konsulltativ dhe Shteti Modern ishin parimet kryesore në prevojën politike të profetit të madh të njerëzimit- Muhamedit, paqja qoftë mbi të dhe familjen e tij. Këtë gjë më së miri e pasqyron Karta e Medinës, që lirisht mund ta quajmë prijatare e deklaratës univerzale të OKB-së për të drejtat dhe liritë e njeriut.

Mirëpo, kur profeti Muhamed paqja qoftë mbi të dhe familjen e tij ndërroi jetë, nuk caktoi dhe nuk la trashëgimtar askënd- kjo sipas mendimit synit. Por edhe sipas shiitëve ithnaasherij, koha e imamëve ka përfunduar që njëmijë vjet dhe kohët e fundit edhe ata janë detyruar ta fusin në funksion sistemin e “shuras”; zgjedhjet demoktratike dhe parlamentare dhe “Vilajetul Fekih”.

Në fundin e kalifatit të Ebu Bekrit, ai zgjodhi Omerin në postin e prijësit shtetëror. Omeri pastaj nominoi gjashtë veta.

Imam Aliu ishte me tolerani dhe liberali prej tyre, mori votat në mënyrë demokrate në xhaminë e profetit, dhe nuk ua imponoi opozitës besatimin.

Pas kësaj kohe, erdhën grushtshtetet, dinastitë, perandoritë dhe sundimet zullumqare siç ishte kalifati Umajad, të cilët u mësuan ta marrin votën e popullit me forcë.

Gjatë kësaj periudhë, pati shumë rezistenca revolucionare kundër këtyre tiranive, siç ishte Revolucioni i Kerbelasë, Revolucioni i Medines, Revolucioni i Zejd ibën Aliut, etj. Pastaj erdhi kalifati Abasit, koha e Selxhukëve, Fatimitët, Ejubitë, Memlukët, e deri tek perandoria osmane.

Shoqëritë myslimane kishin monarkë që i qeverisnin për një periudhë shumë të gjatë, duke u shtrirë rreth një mijë vjet. Prandaj, sistemi i tyre i qeverisjes ishte i bazuar në monarki. Duke përjashtuar periudhën e kalifëve të drejtë, të cilat përbëheshin nga një sistem qeverisjeje deri diku demokratik, pjesa tjetër e dinastive kohore sundonte tokat muslimane me padrejtësi të shumta. Sapo dinastia të vendosë sundimin e saj, është shumë e vështirë të heqësh qafe. Nën këtë rregull, ngriheshin qeveritë despotike dhe njerëzit i japnin besatimin dhe besnikërinë dinastisë sunduese. Në këtë mënyrë, forca e tërë e shtetit bazohej nga dinastinë aktuale, sundimi i monarkut dhe mbështetësit e tij.

Kështu muslimanët u bënë viktima të monarkisë dhe fetarizmit fanatik.

Sot nuk kemi sahabe e as nuk po jetojmë në kohën e imamëve. Nuk kemi as sisteme sheriatike, bile në kuran nuk gjejmë se ekziston një sistem i plotë i cili rregullon terësinë shoqërore në tokë. Kemi disa korniza dhe parime të gjëra, por jo detaje. Në momentin kur Zoti nuk ka sjell kufizime të tilla, nënkuptohet që çështja në fjalë është lënë e lirë në duart e njerëzve. Për këtë arsye, edhe zgjidhja e kalifëve të parë ndryshonte për nga forma dhe lloji i qeverisjes.

Cështja tani është si të krijojmë një qeveri?

A do të zbresin engjëjt nga qiejt për të ngritur një qeveri? A do të dërgojë Zoti një dekret hyjnor nëpërmjet zbulesës për tu qeverisur në një shtet i tillë si Pakistani, Irani, Arabia Saudite etj.?

Nëse një zbulesë e tillë nuk do të zbresë, atëherë pyetja është se kush do të vendosë se kush duhet të qeverisë Natyrisht, pas Zotit, qeniet njerëzore do të duhet të emërojnë një prej tyre si sundimtar.

Cili është mjeti dhe mekanizmi ynë sot përmes të cilit ne do të kemi mundësi të caktojmë prijësin që do ta na prijë në qështjet tona të dynjasë?

Ka pas dhe ende ka disa keqkuptime të mëdha në lidhje me këtë çështje.

Disa njerëz thonë se demokracia është kufër që e nxjerr personin prej fesë. Ata për këtë bazohen përciptazi në fjalët e Allahut xh. sh: […gjykimi (vendimi, ligjvënia dhe pushteti)I takon vetëm Allahut…](Enam, 57), dhe në vargjet kuranore si ky: [. . . E, ata që nuk gjykojnë sipas asaj që ka shpallur Allahu, ata janë mohues], (Maide, 44).

Prej rënies së Perandorisë Osmane, këta njerëz refuzuan krijimin e shteteve moderne, dhe vazhdimisht u përpoqën për rikthimin e kalifatit, mirëpo nuk patën suksese te mira.

Disa lëvizje islamike edhe sot e kësaj dite po mundohen që ta rivendosin kalifatin duke përdorur tiraninë dhe luftën kundër demokracisë, nën pretekstin se ajo është herezi dhe shirk.

Ata po thonë se edhe vetëm kënaqshmëria me sistemin demokratik, ka të njëjtin tretman, pra është apostazi (kufër), edhe nëse personi fare nuk gjykon me të. Po kështu, kufër është edhe mbajtja e zgjedhjeve parlamentare, votimi dhe lejimi i një gjejë të tillë! Sipas tyre çdo demokrat, çdo laik dhe sekularist është kafir edhe nëse ai pretendon me gjuhën e tij dhe thotë një mijë herë se unë jam prej muslimanëve. Bile, disa prej tyre kanë shkuar edhe më larg dhe kanë përmendur se edhe kush i quan gjykatat e shtetit me emrin: Gjykata e drejtësisë, bën kufër të qartë dhe del prej fesë, sepse e ka emërtuar me drejtësi atë që Zoti e ka quajtur kufër! Jo vetëm kaq, por disa refuzues të demokracisë në botën muslimane konsiderojnë që edhe vetëm hyrja në ushtri dhe polici, ngritja e një aktpadije në gjyq, punësimi në komune, e të tjera si kjo, janë haram dhe apostazi! Krejt kjo ka rezoltuar që këta persona t’ë distancohen nga shoqëria, dhe të presin momentin që t’u bashkohen grupeve terroriste që i kanë shpallur luftë gjithë njerëzimit.

Në anën tjetër, mendimtarët e përndritur myslimanë thonë se demokracia nuk e kundërshton islamin, sepse në islam nuk ekziston një sistem politik i veqantë i qeverisjes. Këtë gjë, Zoti e ka lënë në vullnetin e myslimanëve, sipas evoluimit dhe kushteve kohore dhe hapësinore.

Islamistët pro-demokratik thonë se sfera e politikës edhe pse udhëzohet me udhëzimin e islamit, është jashtë kornizës së fesë, dhe nuk bie ndesh me ndonjë legjislacion islamik, por përpiqet që të rregullojë gjërat në jetë aty ku nuk ka tekst fetar.

Nëse demokracinë dikush e kupton si një ideologji filozofike që thotë se populli ka pushtet me të lartë sesa Zoti, kjo është një problem, sepse në këtë rast popullit i kemi dedikuar diçka që i takon vetëm Zotit të botërave. Nëse njeriu beson se ai është më i ditur dhe superior se Zoti, kjo ide është kufër dhe blasfemi që e njxjerr njeriun prej besimit. Këtë qëllim e kanë edhe disa vargje kuranore.

Mirëpo demokracia për të cilën ne po flasim nuk e ka këtë kuptim.

Cka në të vërtetë është demokracia?

Është e vërtetë se demokracia vjen nga fjala greke "demoskratos” që do të thotë rregull. Që nga Greqia e Lashtë, demokracia ka evoluar dhe ndryshuar shumë. Në kuptimin e saj të përgjithshëm, sundimi i turmës ose sundimi i shumicës dmth. kur mendimi i njerëzve merret për bazë në qeverisje. Prandaj, demokracia është thjesht një metodë e qeverisjes së shoqërisë.

Demokracia sot është një sistem politik qeverisës përmes këshillit konsulltativ. Pra është një mjet përmes të cilit realizohet këshilli konsulltativ dhe zgjedhja e përfaqësuesve, që në islam mund të quhet edhe si “shura”.

Islami edhe pse konsideron se sovraniteti i takon vetëm Krijuesit, populli zë një vend të rëndësishëm, ngase për udhëheqje ai ka të drejtën më të madhe. Interesi i popullit është në qendër të veprimit dhe është obligator kryesor i strukturave shtetërore.

Zoti në kuranin famëlartë ka thënë: [punët e tyre bazohen në konsultimin e tyre të ndërsjelltë (shura)](Shura, 38).

Dhe ka thënë: [...konsultohu me ta në të gjitha çështjet, e kur të vendosësh, atëherë mbështetu në All-llahun](Ali Imran, 159).

Parimi demokratik që thotë se populli udhëheq popullin në shërbim të popullit, nuk është në kundërshtim me sundimin e Zotit dhe as sovranitetin e Tij, por është në kundërshtim me sundimet tiranike individuale. Sistemi i "kalifatit" ishte një përpjekje njerëzore e bërë nga muslimanët, jo në bazë të Islamit, por në baza të çpikura dhe origjina të jashtme që kishin depërtuar në islam. Bile bile, sistemi demokratik është më afër islamit sesa shumica e kalifateve individuale autoritare, të cilat kanë lejuar përgjatë historisë qeverisjen e fasikut të padrejtë dhe injorantit.

Sipas këtij kuptimi te demokracisë, njerëzit vendosin se çfarë sistemi qeverisjeje dëshirojnë, kush duhet të jetë sundimtari i tyre, si duhet të drejtohet qeveria për ta, etj.

Megjithatë, edhe pse mendimi i shumicës është një faktor vendimtar, nuk do të thotë që pakica duhet të shtypet. Në vend të kësaj, pakica mund të vazhdojë të mbajë pikëpamjet e tyre dhe t'i propagandojë ato për të ndikuar në opinionin publik. Kështu për shem-bull, askush nuk do ta quante të drejtë një sistem që lejon 51% të popullsisë të shtypë 49% të pjesës tjetër në emër të shumicës. Në një shoqëri demokratike, sundimi i shumicës duhet të shoqërohet me garantimin e të drejtave të njeriut, të cilat nga ana e tyre, i shër-bejnë mbrojtjes së të drejtave të pakicave, qofshin ato pakica etnike, fetare, politike apo thjesht individë që kanë humbur në një debat rreth një çështjeje të disku-tueshme legjislative. Të drejtat e pakicave nuk varen nga dëshira e mirë e shumicës, as nuk mund të mohohen nga vota e shumicës. Të drejtat e pakicave mbrohen, pasi ligjet dhe institucionet demokratike mbrojnë të drejtat e të gjithë qytetarëve. Deri sa të pranoni këto kushte, ju nuk mund të keni një kulturë demokratike.

Çfarë ka këtu kundër mësimeve të Kur'anit?

Çfarë është kundër Sunetit dhe çfarë është kundër Islamit?

Cila pjesë e saj është mosbesim (kufr)?

Parimi thotë se mjetet, metodat dhe mekanizmat e reja i paraqiten islamit dhe sheriatit. Nëse sheriati i pranon ato dhe nuk i kundërshton, pranohen, pa marrë parasysh se prej kah dhe kujt na vijnë.

Forma e shura-s nuk është e caktuar në fe, por ajo është ixhtihadije- që vendoset sipas diturisë së specialistëve dhe në bazë të mjeteve, gjendjes dhe realitetit të kohës dhe vendit. Meqë Islami ka lënë sferën politike në dorën e popullit nuk ka emëruar për ta një sistem të veçantë, kjo do të thotë se ka lejuar që ata të zhvillojnë sistemet e tyre politike apo të përfitojnë nga përvojat e mira prej pjesës tjetër të njerëzimit.

Vet profeti a.s. e ka importuar idenë e Handekut prej Persie, idene e Minberit prej Etiopisë, Idenë e vulës prej romakëve, etj, dhe këtu nuk ka pas kurrëfarë urrejtje, përkundrazi.

Energjinë, menaxhimin e industrisë, reformat ekonomike, korrikulat e edukimit dhe mësimdhënies, mjetet teknologjike dhe të tjera si këto, ne i kemi marrë dhe i marrim lirisht prej perëndimit, dhe s’ka asnjë të keqe.

Perëndimi sot ka ecur përpara dhe është zhvilluar në shumë aspekte politike, si ajo e qeverisjes se shtetit dhe përzgjedhjes së përfaqësuesve, me një stil të civilizuar modern bashkëkohor.

Nuk është një turp që muslimanët të marrin sistemin demokratik të Perëndimit, edhe në qoftë se ai është i pafe dhe laik, për shkak se nuk ka korrelacion mes demokracisë dhe laicizmit në këtë aspekt. Në pyetje është se cili sistem organizon jetën politke më mirë. Përvoja perëndimore ka dëshmuar se demokracia luan një rol të madh në stabilizimin e situatës politike në vend dhe në shmangien e spiralës së konfliktit të armatosur mbi pushtetin. Islami nuk e ndalon që të përfitojmë prej prevojave të tilla, sepse kjo gjë nuk kundërshtohet me asnjë parim fetar sheriatik, përkundrazi feja na mëson që urtësia është një gjë e humbur për besimtarin, ai duhet ta kërkojë atë dhe ku ta gjejë duhet ta pranojë.

Le të shqyrtojmë se si sistemi i demokracisë është zhvilluar në Perëndim. Ajo filloi nga koha kur sovraniteti dhe autoriteti u përqendruan në një person. Kur dikush u zgjodh ose u emërua, ky person u bë qendra e gjithë autoritetit. Por pastaj ata ndryshuan atë proces dhe shpërndanë autoritetin dhe fuqinë midis institucioneve. Disa nga këto kompetenca iu dhanë gjyqësorit, disa tjera iu dhanë parlamentit, ndërsa të tjerëve iu dha ekzekutivi për t'u marrë me punët e përditshme. Dhe pastaj, me punë sistematike, u përcaktuan marrëdhëniet dhe kufijtë e tyre të ndërsjellë. Perëndimi ka bërë novacione të mëdha në fushën e teknologjisë si interneti, aeroplanë etj. Në mënyrë të ngjashme ka bërë hapa të mëdhenj në fushën e shkencave shoqërore, siç janë disa aspekte të ekonomisë.

Tani, nëse e gjithë kjo quhet “Shura”, ky është një term sheriatik, mirëpo nëse e quajmë demokraci, s’ka dert, sepse në terminologji nuk ka kundërshtim (لا مشاحة في الاصطلاح).

Kur jemi te qeverisja demokratike apo “shura”, duhet ta dimë se ajo përfshin dy aspekte:

-PRONËN PRIVATE; udhëheqësi këtu përgjigjet për pronat dhe pasuritë private të njerëzve. Njerëzit janë të lirë ta zgjedhin dhe autorizojnë atë që dëshirojnë që të jetë përgjegjës dhe përfaqësues i tyre (vekil). Muslimani nuk ka të drejtë në pronën e kafirit asgjë, po kështu as besimtari në atë të fasikut. Cdo kush udhëheq me pronën e tij, sipas dëshirës së vet.

-PRONËN PUBLIKE; qeveritari këtu udhëheq sipas votave të popullit, atëherë kur populli me shumicë votash e emëron atë që të jetë përfaqësues i tyre në parlament. Ky përfaqësues (vekil) sheriatikisht ka të drejtë që të jetë jomysliman ose jofetar. Bile ky person ka të drejtë që të jetë edhe grua po hudum, e jo vetëm burrë.

Si rrjedhojë, demokracia mund të jetë dy llojesh: demokraci e drejtpërdrejtë dhe demokraci me përfaqësim.

Në një demokraci të drejtpërdrejtë, çdo shtetas mund të marrë pjesë në nxjerrjen e vendimeve shtetërore, pa ndërmje-tësinë e zyrtarëve të zgjedhur apo të emëruar. Shihet qartë se një sistem i tillë është shumë i volitshëm, pasi numri i individëve që marrin pjesë në të, është relativisht i vogël, si për shembull në një organizatë të një bashkësie, në një këshill fisnor ose në një degë lokale të një sindikate, ku anëtarët mund të mblidhen në një dhomë të vetme për të diskutuar problemet dhe për të marrë vendimet me konsensus ose shumicë votash.

Në ditët tona, forma më e përhapur e demokracisë, si për një qytet me 50 mijë banorë, ashtu edhe për shtete me 50 milion banorë, është demokracia me përfaqësim, në të cilën qytetarët zgjedhin zyrtarët që drejtojnë jetën politike, hartojnë ligjet dhe drejtojnë programet për të mirën e përbashkët. Duke përfaqësuar popullin, këta individë merren me probleme të ndërlikuara shtetërore, duke u kushtuar atyre, në mënyrë të kujdesshme dhe të rregullt, kohën dhe energjitë e duhura, gjë që nuk mund të realizohej nga qytetarët e thjeshtë.

Pavarësisht nga mënyra e ndjekur, zyrtarët shtetërorë në një vend me demokraci me përfaqësim e ushtrojnë detyrën në emër të popullit dhe mbajnë përgjegjësi përpara popullit për veprimet e tyre. Këta njerëz që zgjidhen me vota të popullit, nuk e kanë për obligim që haramin ta konsiderojnë hallall, e as e kundërta, por obligohen që tu përgjigjen interesave të popullit që përfaqësojnë, qoftë në qeveri, komuna, administrata apo kudoqofshin tjetër ata.

Pra puna e këtyre njerëzve nuk është të caktojnë harame e hallalle, por f.v.: kanë të drejtë që të caktojnë dënime siç janë ato në komunikacion, apo të përcaktojnë disa nene dhe ligje në disa sisteme të dynjase, ndarjen e buxhetit dhe pagave për punëtorë, apo të përcaktojnë disa leje dhe autorizime, e kështu me radhë.

Presidenti apo kryetari i zgjedhur në këtë mënyrë demoktratike është thjeshtë një përfaqësues i autorizuar nga populli, e nuk është kalif i Zotit në tokë, sepse kjo nuk është një besatim sheriatik (beja). Për këtë arsye, atij i caktohet një mandat i kufizuar në postin e udhëheqjes, shembull katër vite. Shembulli i tij është sikur shembulli i një punonjësi, nëse e kundërshton kontratën, përjashtohet nga puna.

Vasijeti i Omerit ka qenë: “Mos të mbetet vali dikush më tepër se katër vjet. Nëse ka qenë i drejtë, këto katër vite janë të mjaftushme që t’i ketë mbushur ata me drejtësi, e nëse ka qenë zullumqar, atëherë ju ka mjaftuar njerëzve katër vjet nga zullumi”.

Masa e ka për detyrë t’i dëgjojë ata dhe tju bindet atyre sipas asaj që është e njohur, e nëse ata urdhërojnë diçka keq jo.

Këto janë interesa shtetërore, për realizimin e të cilave ne nuk kemi rrugë tani për tani më të mirë se kjo demokraci apo shura.

Prandaj u them atyre që kundërshtojnë demokracinë që të na tregojnë nëse do të marrin një zbulesë që u tregon atyre se cilët duhet të jenë sundimtarët tanë. A do të ketë një dialog me ta me Krijuesin e tyre? Çfarë do të ndodhë? A do të zbresë diçka nga qiejt, që do të zgjedhë një sundimtar për ne? Do të vijë një zog me fat dhe do të ulet në kokën e dikujt, në mënyrë që ta pranojmë atë mbretin tonë?

Kjo çështje duhet të vendoset nga njerëzit.

Cfarë është tjetër demokracia?

Ne nuk e kemi për detyrë t’i detyrojmë njerëzit ta praktikojnë filan ligjin apo ta zgjedhin filan kryetarin. Kur'ani e ka bërë shumë të qartë se kjo botë bazohet në parimet e lirisë së zgjedhjes, lirisë së besimit dhe lirisë së mendimit. Profetët e Zotit erdhën për t'u treguar njerëzve se çfarë është e drejtë dhe e gabuar. Qeniet njerëzore do të mbahen përgjegjëse, por kjo do të ndodhë në Ditën e Gjykimit, ndërkohë që kjo botë është vendosur mbi parimin se këtu njerëzit do të marrin vendimet e tyre. Zoti thotë në Kur'an:

[Unë do të krijoj një qenie të tillë të cilës do të jap autoritet në tokë](Bekare, 30).

Zoti ka thënë në shumë vende në Kur'an, duke iu drejtuar Profetit të Tij, që nëse Ai dëshiron që të gjitha qeniet njerëzore të kenë një fe të vetme dhe që të gjithë të kenë besim në Të, atëherë Ai mund ta kishte bërë këtë, por vendosi që të mos e bënte.

Ai gjithashtu thotë: [Unë ua kam sqaruar njerëzve rrugën në mënyrë të qartë] (Insan, 3).

[Kushdo që dëshiron mund të besojnë dhe kushdo që dëshiron mund të mos besojnë] (Kehf,29).

Pra, edhe në një çështje aq të rëndësishme sa besimi, fuqia e vendosjes u është dhënë njerëzve nga vetë Zoti.

Pra, njerëzit do të vendosin se kush duhet t'i qeverisë, gjë që është edhe e logjikshme. Nëse ka një opcion të tretë, atëherë ata (kundërshtarët e demokracisë) duhet të na e tregojnë?

Kur Kur'ani na udhëzon në çështjen se çfarë sistemi është i drejtë për muslimanët, nuk na thotë se sistemi i tyre duhet të bazohet në monarki. As nuk thuhet se Zoti do të emërojë një sundimtar për ta. Ajo që thuhet në kuran është se punët e tyre bazohen në konsultimin e tyre të ndërsjelltë, e kjo do të thotë se sistemi i qeverisjes do të krijohet sipas mendimit të tyre.

Kur'ani na e bën të qartë se qenieve njerëzore u është dhënë liria për të marrë vendimet e tyre. Kurani deklaron: [nuk ka detyrim në besim] (Bekare, 256).

Ligjet demokratike janë zhvilluar deri në formën e tanishme dhe me siguri se do të ndryshojë edhe më tutje. Bota sot ka zhvilluar sisteme politike të mira, por kjo nuk do të thotë se këto janë pa asnjë defekt. Bile disa vende sot në botë që pretendojnë të jenë demokratike, nocioni demokraci tek ta është një nocion imagjinar që s’ka realitet. Prej kësaj nuk është larg as vendi jonë.

Demokraci përfekte dhe ideale nuk ekziston askund. Nuk mund të ketë asnjë konstrukt njerëzor që është krejtësisht i lirë nga çdo mangësi. Shumë vende demokratike dhe shoqëri politike sot ende nuk i kanë arritur idealet e veta për të cilat flasin. Edhe në Perëndim, nuk ka aplikim të vetëm të parimit të demokracisë. Ekzistojnë modele të ndryshme të demokracisë në Gjermani, Britani, SHBA, Francë etj, ku aplikimi ka qenë shumë i ndryshëm.

Kur duam të zbatojmë një parim në një shoqëri, ne duhet të marrim parasysh tiparet e asaj shoqërie.

Një mendimtar bashkëkohor ka thënë se nëse përpiqesh të përfytyrosh një spital të përsosur, nuk do të mundesh. Në vend të kësaj, shkoni në spitalet e pranishme në botë dhe shikoni se cilat janë defektet në to. Kjo do të jetë fillimi i udhëtimit tuaj drejt përsosjes. Kjo është ajo që një qenie njerëzore mund të bëjë. Çdo sistem i bërë nga qeniet njerëzore, edhe nëse bazohet në parimin më të përsosur, do të ketë mangësi dhe defekte.

Është vetëm dekreti i Zotit ose vetëm parimet themelore dhe njohuritë e dhëna nga Zoti që mund të jenë të lira nga çdo mangësi.

Përpiloi hoxhë: Drilon Ibrahim Gashi

Dhjetor, 2018

Në rregull

Kjo webfaqe përdor cookies. Duke përdorur këtë webfaqe, do të pranoni edhe vendosjen e cookies. Më shumë Info ...